C ve D santralleri için ihaleye çıkılması beklenen Afşin-Elbistan'da çevre felaketi yaşanıyor. A santralinden taşınan kömürle çalıştırılan B santralinden çıkan külün açık arazide depolanması nedeniyle insanların sağlığı tehlikede. Çok ince olan kül ayrıca 2 milyar dolara inşa edilen B santralini de tehdit ediyor.

Afşin-Elbistan B Termik Santrali'nin açık arazide depolanan külleri, insan sağlığını tehdit ediyor. Küllerin özelliği nedeniyle sadece insanlar değil santral de tehlikede. B santralinin 150 metre yakınında, poyraz rüzgârın hakim olduğu 300 hektarlık bir alana dökülen küllerin içinde "fine dust" olarak tabir edilen ince toz partikülleri bulunuyor. Uzmanlara göre, kapalı su şişesinin içine girecek kadar ince olan bu toz partikülleri, santralin dijital devrelerine sızarak arızlara neden oluyor. Biriken toz nedeniyle belli bir süre sonra tıkanma noktasına gelecek santral devre dışı kalma tehlikesi ile karşı karşıya.

Kül radyasyon içeriyor

Afşin-Elbistan B'nin yer aldığı Çoğulhan Belediye Başkanı Adem Yıldız, vatandaştan kiralanan açık arazide depolanan küllerin şu anda 8 metre yüksekliğinde bir ada oluşturduğunu söylüyor. Yıldız, bölgede geniş alanda çevreye de zarar veren külün radyasyon içerdiğini öne sürüyor. Santral günlük 27 bin ton kömür tüketiyor. Yakılan kömürün yüzde 30'u geriye kül olarak dönüyor. Adem Yıldız, 8 bin ton külün hiçbir önlem alınmadan her gün çevreye atıldığını söylüyor.

Elektrik Üretim A.Ş.'nin (EÜAŞ) açık araziye depolanan külün uçuşmasını önlemek için çözümler aradığını belirten Yıldız, kurumun son dönemde 1 milyon dolara mal olacak ve külün uçuşmasını engelleyecek kimyasal kaplama yapmayı planladığını anlatıyor. Ancak bu konuda henüz bir ilerleme kaydedilmediğini de sözlerine ekliyor. Bu nedenle Çoğulhan Belediyesi olarak, Enerji Bakanlığı dahil santral görevlileri hakkında suç duyurusunda bulunduklarını belirten Yıldız, davanın halen Afşin savcılığında devam ettiğini hatırlatıyor.

Taşıma kömürle santral çalıştırılıyor

Afşin-Elbistan B Termik Santrali'nde yaşanan kül problemi, santralin taşıma kömürle çalıştırılmasından kaynaklanıyor. B santralinin kendi linyit üretim sahası olmadığı için elektrik üretimi için gereken kömür 2004 yılında yapılan geçici bant ve kamyonlarla A santralinden temin ediliyor.
Afşin-Elbistan B Termik Santrali'nin yapımına katılan şirket yetkilisinden alınan bilgiye göre, şu anda santralin çalıştırılması için başka yol yok. İşletme açısından mantıklı bir şey olmadığını söyleyen firma yetkilisi, nedenlerini şöyle açıklıyor: "Taşıma kömürle çalıştığından dolayı B santrali tam kapasiteye çıkamıyor. Çünkü bantla gelen kömür yeterli değil. Bir de etrafı çok kirletiyor. 1996 yılında yapımı için çıkılan ihalede orijinal proje şöyleydi: Santral yapımıyla beraber ihale edilecek olan kömür sahasından kömürü çıkarıyorsun. Bantlara yükleyip santralin stok sahasına getiriyorsun. Santralde yakılan kömürün cüruf ve külünü aldıktan sonra kömürü çıkardığın yere geri götürüyorsun ve orada depoluyorsun. Kömür çıkardığın yerin üstünü toprakla örtüp yeşillendirme yapıyorsun. Normal proje bu. Ancak saha ihalesi zamanında yapılmadığından dolayı EÜAŞ bir adet geçici bant yapıp, A sektöründen B sektörüne kömür taşıyor. Ama külü taşıma zahmetine hiç katlanmıyor."

Afşin-Elbistan B Termik Santrali 4 ünite, ancak taşıma kömürle sadece 2 ünitesi çalışıyor. B'nin tam kapasite çalışması için yılda 18 milyon ton kömür gerekiyor. Bugün santrale verilen kömürse yıllık 10 milyon ton civarında.

Çalıştırmasak da mı saklasak?

Afşin-Elbistan B'deki durumu santralin yapımında görev almış EÜAŞ yetkililerine de sorduk. Yetkililer, santralin işletmeye alındığı 2004 yılında, kömür sahasının ihale edilmemesinden dolayı EÜAŞ'ın önünde "ya bitmiş bir santral çalışmayacak ya da A'nın ocağından kömür taşınacak" şeklinde iki seçenek olduğunu belirtiyorlar. Bu nedenle dönemin EÜAŞ yönetimi A'nın ocağından kömür taşıma kararı alıyor. Sonrasında ise tartışma konusu, kömürün kamyonlarla mı yoksa bantla mı taşınması oluyor. Konuyu araştıran yetkililer, kamyonla taşımanın maliyetini 4045 milyon avro, bantla taşımanın maliyetini de 30 milyon avro olarak hesaplıyor. Kamyonla taşımaya göre daha ucuz olan bant sistemine yaklaşık 10 yıllık ömür biçiliyor. Bu nedenle EÜAŞ yönetimi, kömür taşımada bantı tercih ediyor. EÜAŞ yetkilileri, eğer kömür sahasının ihale edilmesi beklenseydi 2 milyar dolar yatırım yapılan AfşinElbistan B santralinin hâlâ çalışmıyor olacağının altını çiziyorlar.

B'nin kömürü 2.5 yıl sonra

2004 yılında hizmete giren AfşinElbistan B Termik Santrali'nin ihtiyacını karşılayacak kömür için tam 4 ihale yapıldı. Sonuncusu 2007 Nisan ayında sonuçlandı ve Park Grubu ihaleyi kazandı. B santralinin tüketiminde kullanılacak kömürün çıkartılacağı Çöllolar sahasına 500 milyon dolarlık yatırım yapılacak. Saha, Park Grubu tarafından 28 yıl işletilecek. Yıllık 17 milyon ton kömür çıkarılması planlanan saha, Park Grubu tarafından 3 yıl içinde hazır hale getirilecek. Yani B'nin külleri 2.5 yıl daha Afşin bölgesini kirletmeye devam edecek.

Mustafa SALİH

kaynak: http://www.globalenerji.com.tr/hab-23000202-101,This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


Yorum eklemek için üye girişi yapmalısınız.